شمس الدين محمد بن محمود آملي

444

نفائس الفنون في عرائس العيون ( فارسى )

نصف دايره از ضرب نصف قطر او در ربع محيط اوست و مساحت قطاع دايرهء از ضرب نصف قطر اوست در نصف قوس او و مساحت قطعهء دايره خواه اعظم باشد از نصف او همچو قطعه ا ج ب خواه اصغر همچو د ط ر مركز دايره را پيدا كرده ميان او و هر دو طرف قوس دو خط ا ح ب ح در اول و دو خط د ط ر ط در دويم وصل كنند . و چون هر يكى به شكل قطاع دايره است اول قطاع ا ح ب ح و مثلث ا ح ب و و دويم قطاع ر ه ر ط و مثلث ر د ط طريق آن باشد كه هر يكى را از قطاعين و مثلثين مساحت كنند و بعد از آن قطاع ا ج ب ح و مثلث ا ب را مثلا جمع كنند و مثلث د ط ر را از قطاع د ه ز ط نقصان كنند تا مساحت هر يك معلومشود مساحت شكل اهليلجى چنان بود كه سطح او را بواسطه قطر اول به دو دايره قسمت كنند بناچار هر يكى از آن دو قطعه كوچك‌تر از نصف دايره باشد و حينئذ مساحت او همچنان باشد كه قطعه كوچك‌تر از دايره و مساحت شكل هلالى چنان باشد كه مساحت قطعه صغرا از مساحت قطعه كبرى نقصان كنند تا باقى مساحت او باشد . فصل چهارم در مساحت اجسام چون مساحت جسم استعلام امثال مكعب واحد مفروض است يا ابعاض او پس هر جسميكه به دو سطح متوازى الاضلاع محيط باشد چون طول او را در عرض او ضرب كنند و حاصل ضرب را در ارتفاع ضرب كنند مساحت او آن باشد و هر جسميكه به دو سطح منحرفة الاضلاع محيط باشد مساحت او را كما هو معلوم